Nieuwe kerndoelen en examenprogramma’s: een kans om onderwijs verder te versterken

29/09/2026 - De landelijke curriculumactualisatie is volop in ontwikkeling. Veel collega's hebben er inmiddels over gehoord, maar vragen zich nog af wat dit precies betekent voor hun vak en hun lessen. In gesprek met Marieke de Jong, projectleider curriculumontwikkeling en basisvaardigheden binnen voCampus. Vanuit haar onderwijskundige achtergrond en ervaring als docent en schoolleider kent zij de onderwijspraktijk van dichtbij en begeleidt zij nu scholen bij de voorbereidingen op de komende veranderingen.

Een landelijke ontwikkeling met impact op de klas
"Op landelijk niveau wordt gekeken naar de vraag of het onderwijs nog goed aansluit bij de wereld van vandaag", vertelt Marieke. "De huidige kerndoelen stammen grotendeels uit 2006. Als je bedenkt hoeveel er sindsdien is veranderd in de maatschappij, technologie en de leefwereld van leerlingen, is het logisch om opnieuw te kijken naar wat leerlingen nodig hebben om goed voorbereid de toekomst tegemoet te gaan."

Dat scholen zich nu al verdiepen in de curriculumactualisatie is volgens haar belangrijk. "Natuurlijk is er een wettelijke opdracht, maar het biedt ook kansen. Het is een moment om onderwijs eigentijdser te maken, leerlingen beter voor te bereiden op hun rol in de samenleving en te werken aan gelijke kansen."

Kansen om mooie initiatieven te versterken
Wat Marieke vooral aanspreekt in de curriculumactualisatie, is de mogelijkheid om bestaande goede voorbeelden verder te verankeren.

"Op veel scholen bestaan al mooie vakoverstijgende initiatieven passend bij de bedoeling. Deze ontwikkeling biedt kansen om die steviger in het curriculum in te bedden. Ook ontstaat meer ruimte om de wereld in brede zin de school binnen te halen. Dat maakt onderwijs relevanter en leerlingen worden enthousiaster."

Bevlogenheid en betrokkenheid
Tijdens de studiedagen die zij de afgelopen periode op verschillende voCampus-scholen begeleide, viel één ding direct op.

"De bevlogenheid van docenten. Er is veel interesse om met deze ontwikkeling aan de slag te gaan. Tegelijkertijd is het een grote opdracht. De uitdaging ligt erin om die grote landelijke ontwikkelingen te vertalen naar de dagelijkse praktijk.

Daarnaast leven er vragen. Vooral over de planning en de keuzes die scholen straks moeten maken.

"Docenten willen graag weten hoe het tijdpad eruitziet en welke consequenties dit heeft voor hun vak. Veel vragen zijn begrijpelijk, terwijl nog niet alles volledig duidelijk is. Ook rondom de examens moeten nog verschillende zaken worden uitgewerkt. Collega's willen het graag goed doen."

Een ander inzicht dat tijdens de bijeenkomsten regelmatig terugkwam, ging over samenwerking tussen scholen, bijvoorbeeld bij kleinere vakken zoals klassieke talen. Daar liggen kansen om binnen voCampus kennis en ervaringen te delen en dat gaan we ook doen.

Het gesprek met elkaar voeren
De werkvormen die op de studiedagen aansloegen waren vooral de werkvormen waarbij collega's met elkaar in gesprek gingen.

"Kaartjes met vragen bleken een goede manier om het gesprek op gang te brengen. Door samen te praten, ervaringen uit te wisselen en betekenis te geven aan de veranderingen ontstaat herkenning. Vervolgens helpt het om die opbrengsten met elkaar te delen."

Ook het perspectief van leerlingen gaf inzicht. "Wanneer leerlingen vertellen wat zij belangrijk vinden in onderwijs, levert dat vaak mooie beelden op.”

Wat verandert er in de praktijk?
De komende jaren zullen scholen steeds bewuster aan de slag gaan met de nieuwe kerndoelen. Dat zal uiteindelijk zichtbaar worden in lessen, toetsen en leermiddelen.

"De aandacht voor basisvaardigheden is al ingezet. De volgende stap is kijken hoe andere onderdelen van het vernieuwde curriculum vorm krijgen en welke keuzes scholen daarin maken, passend bij hun onderwijsvisie.”

Tegelijkertijd is er volgens Marieke ook iets dat niet verandert.

"De verbinding met leerlingen blijft de kern van goed onderwijs."

Leerlingen voorbereiden op hun plek in de samenleving
Volgens Marieke biedt de curriculumactualisatie belangrijke kansen voor leerlingen.

"Basisvaardigheden zijn essentieel, maar het gaat om meer dan taal en rekenen alleen. Leerlingen hebben kennis, vaardigheden én ervaringen nodig om weerbaar en wendbaar te zijn in een snel veranderende maatschappij. Nieuw is ook dat er naast kennis- en vaardigheidsdoelen meer aandacht komt voor ervarings- en aanbodsdoelen. Dat helpt scholen om bewuster na te denken over wat leerlingen nodig hebben."

Vooruitkijken
Wat kunnen teams nu al doen? "Begin klein, spreek dezelfde taal en laat de bedoeling richting geven aan je visie. Experimenteer met nieuwe werkwijzen, onderzoek wat werkt en wat minder goed werkt en blijf op de hoogte van de ontwikkelingen. Die aanpak helpt om stap voor stap toe te groeien naar de veranderingen."

De hoop voor de komende jaren is helder: dat scholen niet alleen voldoen aan de nieuwe opdracht, maar vooral ook de kansen benutten die deze ontwikkeling biedt voor goed onderwijs.

Een boodschap aan collega's
Tot slot wil Marieke haar collega's het volgende meegeven:

“Geniet van de mooie sector die onderwijs is. Waarin het verschil kan worden gemaakt. Door leerlingen te helpen kritisch te denken, samen te werken en hun plek in de maatschappij te vinden, ontstaat impact die veel verder reikt dan het klaslokaal."

Meer weten?

De curriculumactualisatie is een landelijke ontwikkeling die de komende jaren stapsgewijs wordt ingevoerd. Op de website van SLO staat actuele informatie over de vernieuwing van de kerndoelen en examenprogramma's, inclusief de planning en achtergrond van het traject.

🔗 Meer informatie: https://www.slo.nl/thema/meer/actualisatie-kerndoelen-examenprogramma/actualisatie-examenprogramma/

Voor vragen of meer informatie kun je ook terecht bij Marieke; m.dejong@vocampus.nl

Meer nieuws